مطبوعات محلی و هویت شهری
مطبوعات محلی و هویت شهری
تاریخ شهری امروزه جنبه های موضوعی ، احساسی ، تجربی زندگی اجتماعی و تعامل انسانی را در بر می گیرد و استفاده از رهیافتهای تاریخی ما را در شناخت جوامع را در شناخت گذشته یاری داده و تک تک اعضای آن را قادر می سازد تا تصورات و برداشتهای شخصی خود را در یک تصویر بزرگتر به نام هویت شهری جای دهند .
مطالعه شهری به عنوان فرآیند اجتماعی و مطالعه مقایسه ای جوامع در چهار چوب شهرهای جدید نسبت به قدیم بسیار گسترده تر بوده و به همان نسبت دامنه موضوعات و نیازهای مطالعاتی بیشتر شده است . نیاز خوانندگان تاریخ شهری و دست اندرکاران امور شهری که مختص به حوزه خاص نبوده باعث شده تا جنبه های زیادی از گذشته تاریخ شهری مانند اقتصادی ، اجتماعی و سیاست مورد توجه باشد که ازدرهم کرد مجموع آن ها می توان شمای کلی از گذشته تاریخی شهرها دست پیدا کرد.
نشریات محلی یکی از ارکان مهم هویت شهری محسوب می گردند.بررسی سابقه شکل گیری مطبوعات محلی بیانگر آن است که بسیاری از آن متناسب با شرایط اجتماعی و نیازهای اطلاعاتی در دریک دوره زمانی و در یک محل خاص بوجود آمده اند و دغدغه اصلی آن برآورده کردن نیازهای اطلاعاتی محل انتشار بوده است. هر چند که قطع و اندازه، رنگ‌آمیزی، عکس و صفحه‌آرایی هر یک نقش‌های تعیین‌کننده‌ای در جذب مخاطب دارد اما میزان موفقیت و دوره انتشار نشریات محلی بسته به انعطاف پذیری، توجه به خواستهای مخاطبان ،فراهم آوری اطلاعات وخبرهای محلی متفاوت بوده است.
ویژگی شهرهای بزرگ در این است که با توجه به ساکنان هر منطقه، سلایق، علاقه‌مندی و توجه آنان به دانستن با هم تفاوت دارد و باید ارایه اطلاعات محلی باید بادرنظرگرفتن مقتضئیات مکانی و زمانی و نوآوری همراه باشد.نشریات محلی در کشوری در حال توسعه مانند ایران میتوانند، زمینه ای برای بازنمایی واقعیت های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی مردم و مطالبات متنوع مردمان آن مناطق باشند. نشریات محلی می توانند به عرصه ای برای بازنمایی هویت های فروملی در جامعه چندملیتی و چندفرهنگی ایران تبدیل شوند، چیزی که تاکنون به ندرت توانسته به آن جامه عمل بپوشاند.
باید توجه داشت که هر شهر ساختار های خاص خود را دارد و به تناسب ویژگیهای هرمنطقه مانند توریستی بودن ، سیاسی بودن ،مذهبی بودن وتجاری بودن وجوه تمایزی دارد که از دید روزنامه نگاران محلی نباید پنهان بماند. بررسی شهرکها و امکاناتشان ،کنش وواکنش ساکنان شهرها نسبت به محیط، گسترش مناطق شهری و ارتباط هر جزء از شهرها با محیط بزرگتردر زمره موضوعات مورد توجه می تواند باشد.وجهه کاربردی نشریات محلی در مطالعات شهری و فراهم آوری اطلاعات برای برنامه ریزی برای آینده شهرها، امروزه در زمره مهمترین مطالبات از آن در زمینه هویت شهری می باشد. تاثیرگذاری شهری، اثرگذاری بر تصمیم گیری مسئولان محلی،فراهم آوری زمینه های ایجاد هویت شهری و شناساندن مرزهای شناختی تاریخ شهری در زمره مهمترین وظایف نشریات محلی می باشد.
مشهد در زمینه نشریات محلی از بعضي جهات داراي ويژگي هاييست كه كمتر مي توان در جاي ديگر مشاهده نمود. سابقه روزنامه نگاري قدیمی که با سال 1317 قمری برمی گردد و وجود روزنامه هايي كه براي ساليان طولاني در اين شهر چاپ شده اند ازجمله روزنامه آفتاب شرق وخراسان می تواند تامين كننده بسياري از محتواهای مورد نیاز در زمینه هویت شهری باشد.مطبوعات محلی در شهر مشهد در پرداختن به موضوعاتی مانند مذهب،زیارت ، مهاجرت،اقتصادی و گردشگری می توانند نقش مهمی در هویت این شهر داشته باشند. بررسی رویکرد این نشریات در مشهد نشانگر آن است که بعد خبری و تبلیغی آن بر ماهیت انتقادی و تحلیلی چربش داشته است.اصولا مطبوعات محلی باید جایگاهی فراتر از نقش اطلاع رسانی و خبردهی در شهرهای امروز برای خود قائل گردند.شبکه های اجتماعی،سایت های خبری و ماهواره ها زمینه دسترس پذیر شدن سریع به اطلاعات را فراهم نموده و جایگاه مطبوعات محلی اگر اصرار بر روند کنونی داشته باشند درآینده نزدیک در خطر خواهد انداخت. به نظر می رسد تغییر رویکرد در نشریات محلی به منظور تبدیل آن ها از حالت استفاده کننده از اطلاعات به ایجاد کننده اخبار ی که بتواند خوراک سایر رسانه ها را فراهم نماید،تضمین جایگاه این مطبوعات در آینده باشد.در کنار آن توجه به هویت شهری و ایجاد ارتباط بین مردم با گذشته تاریخی می تواند این نقش را تقویت نماید.
حرفه ای گری در تهیه اطلاعات نشریات محلی،تاکید بر استفاده از افراد متخصص،انعطاف پذیری و احتراز از تغییر متوالی رویکردها و توجه به نیاز مخاطبان متناسب با شرایط روز می تواند زمینه ای ماندگاری مطبوعات محلی را فراهم نماید. مرکز مطبوعات آستان قدس رضوی به عنوان بزرگترین مرکز آرشیوی مطبوعات در کشور و با دارا بودن مجموعه با ارزشی از مطبوعات محلی می تواند زمینه های بررسی و تحلیل جایگاه نشریات محلی در روند شکل گیری و گسترش مولفه های هویت شهری و تغییرپذیری آن در دوره های مختلف زمانی را امکان پذیر نماید و کمک خوبی برای انتخاب رویکرد مطبوعات محلی در زمینه رهیافتهای هویت شهری باشد.
دکتر حسن آبادی،دکترای تاریخ محلی و مدیریت امور مطبوعات آستان قدس رضوی
اين وبلاگ با هدف معرفي موضوعاتي در زمينه مطالعات ميان رشته اي در تاريخ و نقش آن در كاربري كردن بيشتر اين علم ايجاد شده است